Küresel Çevre Sorunları Nelerdir

Dünyamız beşeri faaliyetler sonucunda büyük bir tehdit altındadır. Geli-şen
teknoloji ve buna bağlı olarak genişleyen sanayi faaliyetleri çevresel kirlenmeyi
de beraberinde getirmiştir. Önce sanayinin geliştiği ülkelerde başlayan
kirlenme, zamanla diğer ülkeleride etkisi altına almıştır.
1. KÜRESEL ISINMA VE İKLİM DEĞİŞİKLİKLERİ
Küresel ısınma, sera gazı olarak bilinen karbon kökenli bazı gazların, atmosferdeki
yoğunluğunun artmasıyla, okyanus ve karaların sıcaklığının
yapay olarak yükselmesidir. Sera gazlarının yoğunluğunun artması güneş
ışınlarının atmosferde daha çok tutulmasını sağlamıştır.

Sera etkisi
Dünya’ya gelen güneş ışınlarının bir bölümü yeryüzünden uzaya yansır. Bu
yansıyan ışınlar karbon kökenli gazlar başta olmak üzere atmosferde bulunan
gazlar tarafından tutularak yeryüzünün ısınması sağlanır.
Atmosferdeki bu gazların oranının artması yerden yansıyan ışınları dışarı
bırakmayarak Dünya’nın daha fazla ısınmasına neden olur. Buna sera etkisi
denir.


Dünya’da sera etkisine neden olan çevre sorunlarının
%46’ sı eneji tüketimine
%24’ ü sanayi faaliyetlerine
%18’ i orman tahribine
%9’ u tarıma
%3’ ü diğer nedenlere bağlı olarak oluşmaktadır.
KÜRESEL ISINMANIN ETKİLERİ
Küresel ısınma iklim değişikliklerini tetikleyerek yeryüzünde bir takım felaketlere
davetiye çıkarabilir. Bunlar:
Buzulların erimesi ve deniz seviyesinin (90 cm kadar) yükselerek kıyı bölgelerinde
toprak kaybı yaşanması
Temiz su kaynaklarının azalması
Sıcaklık ve buharlaşma sonucu ortaya çıkan kuraklık tehlikesi
Yangınların artması
Tatlı sulardaki bitki ve hayvan türlerinin azalması ya da yok olması
Bazı bölgelerde aşırı ısınma nedeniyle virüs türlerinde değişiklik olması
ve salgın hastalıkların yayılması, küresel ısınmayla beraber yaşanabilecek
küresel boyutta problemlerdir.
Bilim adamları küresel ısınmanın Türkiye içinde önemli bazı tehlikeler oluşturabileceğini
söylemektedir. Beklenen tehlikeler:
Su kaynaklarının azalarak su sorununun artması
Tarımsal ürünlerde ve orman alanlarında azalma
Su kaynaklarındaki azalma sonucu ortaya çıkan enerji sıkıntısı
Kıyı kesimlerden iç kısımlara doğru olan nüfus hareketinin artması şeklinde
sıralanabilir.
Küresel iklim değişimi, karalara ve sulara ait bütün ekosistemlerde şimdiden
tahmin edilmesi güç olan dengesizlikler meydana getirecektir.
Canlı ve cansız çevrenin doğal dengesi bozulacak bu da canlıların temel
yaşam süreçlerinden olan ekolojik çevrimi etkileyecektir. Tüm canlıların temel
ekolojik yaşam koşulları tamamen ortadan kalkacak ya da büyük hasar görecek.
Asit Yağmuru
Endüstriyel faaliyetler, konutlarda ısınma amaçlı kullanılan fosil yakıtlar, motorlu
taşıtlardan çıkan egzoz gazları ve termik santrallerden çıkan dumanlar
sonucunda kükürt dioksit, azot oksit, hidrokarbon ve çeşitli parçacıklar havaya
karışır. Havada 2 ile 7 gün arasında asılı kalan bu kirleticiler su partikülleri ile
tepkimeye girerek asit meydana getirmekte ve yağmurlarla birleşerek yeryüzüne
asit yağmurları olarak düşmektedir.
Asit Yağmurlarının Etkileri
Asit yağmurlarının en büyük etkisi ormanlar üzerinde görülür. Asidik yağışlar
ağaçların yapraklarındaki büyüme ve gelişmeyi engeller.
Yeryüzüne inen asit yağmurları toprak ve suyun yapılarını değiştirir. Böylece
toprak ve suyla ilişkide olan canlılarda asit yağmurlarından zarar görür. Asit
yağmurları taşınmaz kültür varlıklarını da olumsuz yönde etkiler. Tarihi
yapılar, açık hava müzeleri, binlerce yıllık antik kentler ve yapılar asit yağmurlarıyla
yıpranmaktadır.Asit yağmurlarının insanlar üzerinde de olumsuz etkileri vardır. Havadaki karbon
tozları, katı parçacıklar, karbonmonoksit, kükürtdioksit, doymamış
hidrokarbonlar, aldehitler ve diğer kanserojen maddeler insanlarda solunum
yolu hastalıkları, nefes darlığı ve akciğer kanseri gibi çeşitli hastalıklara yol
açar. Asit yağmurları akarsu ve göllerde asit dengesini bozarak tüm canlıları etkiler
ve bazı türlerin yok olmasına neden olur. Balıklar sudaki asit değişimine
karşı çok duyarlı oldukları için asit yağmurlarıyla kirlenmiş sularda yaşayamazlar.
2. OZON SEYRELMESİ
Atmosferdeki ozon gazı belli bir oranda bulunur. Atmosferin üst katmanlarında
bir tabaka oluşturarak güneşten gelen öldürücü ışınları filtre eder. Bu
sayede yeryüzüne ulaşabilen zararlı ışınlar süzülerek canlılar için yararlı bir
hale dönüşür.
Ancak ozon tabakasının seyrelmesi ve yoğunluğunun azalması sonucu
güneş ışınları canlılar için tam bir tehlike haline gelir.
Bunun yanı sıra güneş ışığıyla fotokimyasal tepkimeye giren egzoz gazları ve
kirli havadaki duman bulutları, ozon ve azot dioksit oluşturmaktadır. Böylece
atmosferin alt kısımlarında yani troposferde bir ozon kirliliği meydana gelmektedir.
Son yıllarda Dünya’daki en önemli çevre sorunlarının başında ozon kirliliği
ve ozon tabakasının incelmesi gelmektedir. Ozon gazı bir sera gazı olduğu
için ozon değişimi ve iklim değişimi arasında da önemli bir bağ vardır. Son 10
yıl içinde stratosferde meydana gelen ozon seyrelmesi ve troposfer katındaki
ozon artışı iklim değişikliklerini olumsuz yönde etkilemektedir.
3. ORMAN TAHRİBİ
Ormanlar ham madde kaynağı olmasının yanında sahip oldukları biyolojik
çeşitlilikle yeryüzündeki en değerli ekosistemler arasındadır. Ormanlar tarihin
hiçbir döneminde son yüzyıl içinde olduğu kadar, yok olma sürecine
girmemiştir. Bu süreçte en büyük etki insana aittir.
Odun üretimi, yapılaşma, yangınlar, aşırı otlatma ve tarım alanı açma gibi
nedenlerle orman alanları insanlar tarafından yok edilmektedir.
Günümüzde üç milyar hektar orman alanı ortadan kalkmıştır. Son yıllarda
Dünya genelinde ormanların sağlık durumu bozulmuş ve biyolojik çeşitlilikte
büyük kayıplar yaşanmıştır. Uygun yerlerde yapılmayan ağaçlandırma çalışmalarıda
doğal çevre üzerinde olumsuz etki oluşturmaktadır.
Ormancılık dışı faaliyetlerin yol açtığı hava kirliliği yüzünden de ormanlar yok
olmaktadır. Örneğin Muğla Yatağan ve Manisa Soma’da kurulan termik
santrallerin sebep olduğu kirlilik, çevredeki ormanları belli bir oranda kurutmuştur.
Ormanlar için bir diğer önemli tehditte yaygınlardır. Orman yangınları bir çok
bitki ve hayvan türünün ölümüne neden olarak bir dizi ekolojik felaketlere yol
açar. Yapılan istatisliklere göre orman yangınlarının hemen hemen tamamı
insan kaynaklıdır.
Sonuç olarak ormanların tahrip edilmesi insan yaşamı üzerinde çok ciddi
problemler oluşturduğu gibi doğal denge üzerinde de olumsuz etkiler meydana
getirmekte ve çevresel kirlenme hız kazanmaktadır.